رفتن به محتوای اصلی

شما اینجا هستید

طراحی شهری با رویکرد تأثیر عناصر تزیینی بر ارتقاء خوانایی با تاکید بر حس تعلق مکان[1] نمونه موردی :محله ملاصدرا قزوین

29 دى, 1395 - 09:24 -- عابدی

طراحی شهری با رویکرد تأثیر عناصر تزیینی بر ارتقاء خوانایی با تاکید بر حس تعلق مکان[1] نمونه موردی :محله ملاصدرا قزوین

طراحی شهری با رویکرد تأثیر عناصر تزیینی بر ارتقاء خوانایی با تاکید بر حس تعلق مکان[1] نمونه موردی :محله ملاصدرا قزوین

آرمین اطلس باف

دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین،گروه شهرسازی،قزوین،ایران

Email: (atlasbafa@yahoo.com)

مریم خستو

استادیار دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد قزوین،گروه شهرسازی،قزوین،ایران

عصمت ریاضی

چکیده

در این تحقیق که با عنوان طراحی شهری با رویکرد تأثیر عناصر تزیینی بر ارتقا خوانایی با تاکید بر حس تعلق مکان نمونه موردی : محله ملاصدرا قزوین انجام شده است . مسأله اصلی تأثیر گذاری به کارگیری عناصر تزیینی شهری بر خوانایی توسط ساکنین می باشد اینکه عناصر تزیینی تا چه میزان می توانند بر ساکنین محله تأثیر بگذارند و آنها را در شناخت و ایجاد تصویر ذهنی از محله و تبع آن تعلق خاطر به محل را به وجود آورد.

تحقیق پیش رو با هدف سنجش اثر گذاری عناصر تزیینی شهر بر خوانایی و همچنین اثر گذاری فاکتور عناصر تزیینی و خوانایی شهر بر ایجاد حس تعلق مکان به اجرا در آمده است .

در این بررسی از حیث روش شناسی از روش تحقیقات پیمایشی استفاده شده است . ضمن اینکه در خلال کار و جهت جمع آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای و بررسی اسناذی در بعد نظری و همچنین از روش میدانی جهت گرد آوری اطلاعات محیطی و تهیه نقشه استفاده شده است .

در مجموع پس از مطالعات اولیه اقدام به شناسایی عناصر تزیینی شهری در محله مورد نظر نموده و پس از تنظیم پرسشنامه ای شامل 5 بخش اطلاعات شخصی پاسخگویان ، طیف سنجش حس تعلق مکانی از بعد احساسی ،بعد اجتماعی و کالبدی و همچنین سنجش خوانایی شهر و اثر گذاری عناصر تزیینی طراحی و سنجش رویکرد ساکنین به موضوع و تلفیق آن با مشاهدات میدانی بر آمدیم .

بر اساس بررسی صورت گرفته و داده های بدست آمده می توان گفت این تحقیق به این نتیجه در زمینه موضوع است یافته که

اول اینکه حس تعلق مکانی از بعد احساسی ، اجتماعی و کالبدی از عوامل متعددی تأثیر پذیر است .

دوم اینکه در طراحی شهری توجه به ابعاد مختلف اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و اعتقادی افراد ضروری است .

سوم اینکه  هر آنچه بر زیبایی شهر بیافزادی بر ایجاد تصویر ذهنی و خوانایی شهروندان اثر گذار خواهد بود.

چهارم اینکه خوانایی شهر و ایجاد تصویر ذهنی شهروندان از محله در ایجاد حس تعلق به محله از بعد احساسی ، اجتماعی و کالبدی اثر گذار است .

کلمات کلیدی : طراحی شهری ، عناصر تزیینی ، حس تعلق مکان ، خوانایی

مقدمه

نحوه عمل در طراحی شهری در سالهای قبل از انقلاب صنعتی که از آن با عنوان طراحی شهری سنتی یاد می شود، همانند معماری و سایر زمینه های هنری بر اساس روشهای ذهنی-هنری و نهایتاً خلاقیت، نبوغ و ابتکار طراح هنرمند استوار بود. پس از انقلاب صنعتی و با بزرگ شدن و پیچیده شدن امور شهرها، این روش ها عدم توانایی خود را در تجزیه و تحلیل و طراحی شهرها عملاً نشان داد و بهمین خاطر تلاش های زیادی به عمل آمد تا روش های جدید را جانشین روشهای سنتی طراحی نمایند. امروزه به طور کلی سه نحوه بر خورد متفاوت در طراحی شهری وجود دارد: اول روش عملی-تجربی طراحی شهری که صرفا متکی بر تجربه عملی طراح است؛ دوم روش خلاقانه که از فرایند خلاقانه طراحی تبعیت میکند و سوم فرایند علمی- منطقی است که متکی بر روش های علمی تجزیه و تحلیل منطقی است. با بررسی متون مختلف در تعریف فرآیندآمده : فرآیند به معنی مجموعه فعالیت های منسجم و صریحی است که هدف و راه حل را بهم پیوند می دهد. به عبارت دیگر تسلسل منطقی و هدفمند تعدادی فعالیت را فرایند گویند. این مفهوم از فرایند تفحص علمی که شامل مراحل زیر است نشأت میگیرد: مشاهده، قیاس، فرضیه، تجربه، محاسبه، پیش بینی و کنترل.

از سوی دیگر می توان در تعریف طراحی شهری گفت : طراحی شهری با شکل کالبدی عرصه عمومی در یک منطقه ی محدود شهری سروکار دارد و بنابراین بین دو مقیاس شناخت شده معماری و برنامه ریزی شهری و منطقه ای قرار گرفته است و به منزله اداره کردن شهر و واحدهای همسایگی، خلق مکان با توجه به فعالیتها و وقایع جاری، ارتباط بین عرصه های مختلف شهری مورد استفاده قرار میگیرد.  به طور کلی و در یک جمله میتوان گفت که طراحی شهری پلی است میان انسان، شهر و کالبد. در چند دهه اخیر بحث فرایند طراحی شهری و یا نگرش فرایندی به طراحی شهری توجه بسیاری از نظریه پردازان و متخصصین طراحی شهری را به خود جلب کرده است. قریب به اتفاق تقریباً همگی نظریه پردازان فرایند طراحی رابه عنوان قرارگیری منظم تعداد فعالیت های کاملاً تعریف شده می دانند که اصول و مفاهیم روش های علمی در مورد آنها قابل اعمال می باشد.

خوانایی : خوانایی یکی از مولفه های مهم یک شهر است . این که فرد محیط شهری را بشناسد و توانایی تجسم ذهنی از ساختار ظاهری شهر داشته باشد.« گمشدن کامل در شهر هاى جدید براى بیشتر اشخاص، شاید تجربه اى بس نادر باشد. وجود اشخاص دیگر و وسایلى مانند نقشه، شماره ى خیابان ها، علامت جاده و اتوبوس ها از عواملى است که به مدد ان ها مى توان راه را پیدا کرد اما اگر شخص یک بار گم شود ، اضطراب و حتا وحشتى که به او دست مى دهد، این نکته را روشن مى دارد که توازن و سلامت وجود شخص تا چه اندازه به اشنایى وى با محیط وابسته است. لغت انگلیسى لاست که معنى لغوى اش " گمشده " است، تنها به گمگشتگى : عدم اطمینان از محلى که شخص در ان است اطلاق نمى شود و بیان دارنده ى درماندگى محض است. ( لینچ 1374: 14)  

عناصر تزیینی : گوردن کالن:در کتاب گزیده منظر شهری در سال 1961 اینگونه بیان نمود: منظر شهری عبارت است از «هنر یکپارچگی بخشیدن بصری و ساختاری به مجموعه ساختمان ها خیابان هاو مکان هایی می داند که محیط شهری را می سازند »وی منظر هرشهری را پاسخی به رفتار های انسانی،وضعیت اب و هوایی، فاکتور های ایمنی و به بیان دیگر مداخله های ماهرانه در چارچوب افزایش توانایی های محیط می داند. کالن معتقد است برداشت هر شخص از منظر شهری متاثر از حس بینایی، حس مکان و محتوای محیطی است که فرد در آن قرار نمی گیرد.( به نقل گوردون کالن در مقاله، حسینی و رزاقی اصل،1387،ص84)

حس تعلق مکان : این بعد از تعلق، بر عواطف و احساسات انسانی نسبت به مکان و محیط اطراف او تأکید دارد و حس تعلق مکان . تعلق را ناشی از تعاملی بین شخص و محرک های کالبدی، اجتماعی و فعالیت ها می داند احساسی به احساسات، اوضاع روانی و ذهنیاتی که مردم درباره مکان های مشخص دارند باز می گردد، که طبق نظرات گیولیانی می تواند هم با خود مکان مرتبط است و هم با جوامعی که بوسیله آن تعریف شده، و کمک می کنند آن مکان تعریف شود. شوماخر و تیلور تعلق را به عنوان یک پیوند عاطفی مثبت یا همبستگی بین افراد و محیط مسکونی آن ها تعریف می کنند. برای رلف تعلق به یک مکان یک نیاز اساسی بشر است، این تا اندازه ای به این دلیل است که هویت مکان جزئی از ساختمان هویت خودی است مانند وجهی از هویت اجتماعی، یا هویت اجتماعی مرتبط با مکان (Livingston & Baileyand Kearns 2222: 11)

پیشینه

مطالعات صورت گرفته در حوزه سیمای شهری و خوانایی شهر را به طور کامل می توان به دو دسته تقسیم بندی نمود:دسته اول : مطالعات نظری است که بیشتر در باب مفهوم شناسی خوانایی و فضای ذهنی شهروندان از شهر پرداخته شده که در این حوزه می توان به مطالعات لینچ اشاره نمود. لینچ از شهرسازان معاصر می باشد که بر روی مفاهیم ادراکی فضا و تصورات ذهنی استفاده کنندگان از این فضا کرده است. هدف لینچ خوانایی و نماییانی شهر و فضاهای شهری است. او برای درک خوانایی شهر به مردم رجوع می کند و در پی آن است که از تصورات ذهنی و پس زمینه های فکری آنها به این مهم قائل شود که چگونه شهری خوانا می شود. لینچ عقیده دارد که درک مردم از شهر صحنه هایی مقطعی و بریده بریده است و این تصوری خوانا در ذهن به جا نمی گذارد.از آن جا که لینچ در پی آشکار داشتن تأثیر و اهمیت فرم شهر است ، سیمای شهر را بر مبنای عوامل جسمی شهر بر پنج عامل استوار میداند :1- راه، 2- لبه ،3- محدوده ،4- گره ،5- نشانه

به طور خلاصه و کلی می توان گفت پنج عامل لینچ زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کنند که به سمت نشانه شدن پیش بروند زیرا نشانه بیشتر از هر چیز دیگر در ذهن می ماند و ناظر بر آشنایی با مسیر و جهت یابی خود ملزم به ذهن سپردن آنها می باشد.در واقع لینچ شهر را به صورت که پرتره می بیند و این پرتره زمانی خوانایی و نمایانی خود را می یابد که مظاهر آن روشنی و پیوستگی داشته باشند و به دید آیند و در ذهن سپرده شوند.

دسته دوم : در تحقیقات کاربردی بحث خوانایی شهر در ارتباط با سایر عناصر شهرسازی و معماری از جمله سیمای شهری ، فضای ذهنی شهر، میادین ورودی شهر وغیره مورد مطالعه قرار گرفته است.در تحقیقی تحت عنوان منظر شهری و خوانایی شهر (مطالعه موردی: منطقه آزاد ارس) که توسط حسین کلانتری خلیل آباد صورت گرفته با استفاده از تحقیق میدانی، ساختمان جسمی منطقه مورد مطالعه قرار گرفته و از روش سوآت[2] برای ارائه راهکارها استفاده شده است. سپس برای بررسی دیدگاه های ساکنان روش پیمایشی مورد استفاده قرار گرفته است.نتایج این تحقیق نشان می دهد که علی رغم شکل تقریباً پیچیده برخی از خیابانها و کوچه ها، ساکنان آن درک روشنی از محیط دارند و سادگی شهر به گونه ای است که یکنواختی ملال آوری را در ذهن بیننده القا کند. مطالب فوق نشانگر تعلق خاطر افراد به کیفیت های بصری محیط است و خوانایی نیز مطلوبیت منظر شهر را در مسیرها و کل عرصه های عمومی شهر باعث شده است.

در تحقیق دیگری تحت عنوان : خوانایی خیابان، رهنمودی به منظر شهری مطلوب (مطالعه موردی: خیابان قیام، شهر یزد) توسط فاطمه دهقان و مرجان منتظری صورت گرفته که پس از پرداختن به مباحث نظری نتیجه به دست آمده عبارتند از :اینکه خوانایی یک خیابان شهری، موجبات قابل درک شدن یک مکان، امکان جهت یابی و راه یابی آسان، مأخذ مراجعه ای وسیع برای حضور مردم را فراهم آورده و خصوصاً اینکه سبب ایجاد تعلق خاطر و آرامش ناظرین نیز می شود و امکانی را برای تحقق سمبلها و خاطرات مشترک و ارتباطات دسته جمعی آنها فراهم می آورد.

در تحقیق دیگری تحت عنوان بررسی نشانه های شهری گذشته برای تداوم خوانایی در شهرسازی امروز نمونه موردی بافت مرکزی شهر مشهد توسط فریده طالبی ،عارفه پیلچیان و وحید احمدی انجام شده است. این پژوهش با هدف شناخت نشانه های شهری می باشد که برای  جمع آوری اطلاعات از تحقیقات کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است.روش تحقیق این پژهش روش همبستگی می باشد یا بهره گیری از ابزار نقشه نگاری.نمونه موردی بافت مرکزی(شهر مشهد) شامل چهار خیابان اصلی نتتهی به حرم مطهر می باشد. یافته های بدست آمده تحقیق نیز ارائه خصوصیات و ویژگی هایی برای نشانه های شهری منظقه مورد مطالعه بود تا پیش زمینه ای برای طراحی های آینده باشد.نتیجه ای که به دست آمد : فرم و عملکرد با هم در طراحی نشانه ها تأثیر گذارند.

اگر نگاهی به نقشه هر شهری بیندازیم یا مطالعی اجمالی در مورد ان شهر داشته باشیم متوجه ساختار فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی بافت های مختلف شهر اعم از از مسکونی ،تجاری،آموزشی خواهیم شد. اما اگر در درون هر محله ای که وارد شویم به راحتی نمی توان متوجه رضایت یا عدم رضایت، تعلق خاطر ساکنین به محل ،عناصر تزیینی ،عوامل مؤثر بر خوانایی شهر را متوجه شد از این رو برای بررسی این موارد نیاز به مطالعه و تحقیق می باشد. در بین محلات شهر قزوین، برخی محلات از ویژگی های بارز و برجسته ای برخوردارند که تقریبآ مورد توجه بخش اعظمی از شهروندان قرار می گیرد. این ویژگی ها هم به عوامل طبیعی و جقرافیایی مرتبط است و هم به عوامل اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی و هم به عوامل طراحی، سیما و مبلمان شهری.

شناخت نمونه موردی

محله ملاصدرا یکی از محلاتی است که دارای ویژگی های ممتاز و ویژه ای است که علیرغم برخورداری از ساختار مدرن در طراحی شهری از حیث اجتماعی و فرهنگی توانسته یادآور فضای اجتماعی و فرهنگی سنتی شهر نیز باشد. در کنار هم قرار گرفتن عناصر مدرن و سنتی نظیر کافی شاپ و مسجد ،ترکیب فشای اجتماعی،اقتصادی در کنار هم نظیر پارک محلی(کاج) و فروشگاه های شاخص ،طراحی خیابان ها و دسترسی به مراکز محله و ... باعث شده تا این محله مورد توجه قرار گیرد.

از آنجایی که نگارنده تحقیق حاضر چند سالی است که در این محله زندگی می کند از این رو سنجش شهروندان و اینکه چه چیز باعث تعلق خاطر آنان به این محله شده توجه مرا به خود جلب کرده است. از این رو بر آن شدم تا در نکارش پایان نامه این موضوع را مد نظر قرار دهم که هر یک از عناصر موجود از حیث کالبدی، احساسی و اجتماعی چه تآثیری بر خوانایی و تصور ساکنین از محله دارد. ضمن اینکه عناصر تزیینی به کار رقته در محله نیز تا چه حد مورد توجه ساکنین قرار می گیرد و این توجه به عناصر تزیینی چه تآثیری بر خوانایی شهر توسط ساکنین محله دارد . از این رو می توان در انتخاب موضوع به علل و انگیزه های شخصی و فردی ،کانون توجه قرار گرفتن محله به خاطر ویژگی های بارز و برجسته و همچنین کاستی ها و کمبود های محله از منظر شهر وندان اشاره نمود.

1- توزیع خدمات در سطح محدوده        2- سلسله مراتب معابر موجود در محدوده     3- سازمان فضایی محدوده

روش تحلیل داده ها

کلیه داده های جمع آوری شده در این تحقیق به روش زیر مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد :

1- داده های بدست آمده از تکمیل پرسشنامه ها پس از ویرایش به نرم افزار آماری اس پی اس اس[3] وارد و سپس در دو بخش توصیفی-تحلیلی مورد استفاده قرار می گیرد.

2-داده های مربوط به محیط و بوستان ها در قالب نرم افزار اتوکد مورد استفاده و جا نمایی قرار خواهد گرفت.

 نتیجه­گیری

با توجه به داده های بدست آمده از سنجش نگرش ساکنین محله نسبت به سه فاکتور عناصر تزیینی ،خوانایی شهر و حس تعلق به مکان (احساسی، اجتماعی و کالبدی) نتایج بدست آمده را که در فصول گذشته به صورت توصیفی و تحلیلی ارائه شد می توان در سطور زیر خلاصه نمود.

1- مهمترین عامل در حس تعلق به مکان در مرحله اول تعلق کالبدی است چرا که انسان ها در اولین نگاه به طراح شهری  ، ساختار کالبدی شهر و محله و نشانه ها و نمادها آشنا می شوند.

2- از بعد احساسی تعلق به مکان حائز اهمیت است چرا که در بخشی از زندگی احساس نقش تعیین کننده دارد ، احساس امنیت ، احساس شادی ، احساس رضایت از زندگی در محله و ...

3- از بعد اجتماعی تعلق به مکان هم متأثر از فضای کالبدی و طراحی شهری است که منجر به گرد آمدن افراد در مکان ها در مراکز خاص نظیر مراکز فرهنگی ، مذهبی (مسجد) مراکز تفریحی و ورزشی (پارک) ، مراکز خرید (فروشگاه ها و مغازه ها) و ... و هم متأثر از و نزدیکی فرهنگی ساکنین به یکدیگر است.

4- عناصر تزیینی چه در قالب نماد و نشانه با کارکرد تزیینی و غیره نقش موثری در خوانایی شهر و ایجاد تصویر ذهنی در ساکنین محله دارد. بر اساس نتایج تحقیق نیز کسانی که به عناصر تزیینی محله نمرات بالایی داده بودند ، به شاخص های خوانایی نیز پاسخ و نمرات بالایی داده بودند.

5- رابطه بین احساس تعلق مکان و نگرش به خوانایی شهر نشان داده که هر چقدر خوانایی شهر و ایجاد تصویر ذهنی فرد از محله بالاتر باشد احساس تعلق به مکان در آن افراد نیز بالاتر می رود.

6-رابطه بین نگرش به عناصر تزیینی شهری با حس تعلق به مکان نشان داده که هر چقدر نگرش افراد به عناصر تزیینی مثبت باشد احساس تعلق به مکان در آن افراد نیز بالاتر است .

7- در بررسی ارتباط بین عناصر تزیینی ،خوانایی شهر و حس تعلق مکان برخی از فاکتورها و عوامل نیز موثرند که از آن جمله می توان به نوع سکونت ، نحوه سکونت اشاره کرد از آنجاییکه محله ملاصدرا از مناطق خوب شهر محسوب می شود برخی از مدیران ، اساتید و دانشجویان که سکونت آنها موقتی است در این محله سکونت دارند که تا حدودی امکان دارد به دلیل قطعیت ترک محل در آینده نزدیک نسبت به محیط توجه خاص نداشتهه باشند که این موضوع بر نتایج تحقیق تأثیر گذار خواهد بود .

8- هر چقدر در طراحی شهری به نیازهای اساسی توجه شود و نیازهای اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و اعتقادی افراد مورد توجه قرار گیرد نقش تعیین کننده ای در خوانایی شهری و حس تعلق به مکان افزایش خواهد یافت. در مورد محله ملاصدرا ایجاد پارک ، ساخت مشجد ، ایجاد فروشگاه ها و مغازه های متعدد و متنوع از آن مواردی است که تأثیر مثبتی داشته است.

9- تغییر کاربری و تغییر کالبدی و طراحی شهری خلاف آنچه در ابتدا مورد توجه بوده تأثیر خوبی بر ذهنیت شهروندان گذاشته که این امر منجر به کاهش خوانایی و کاهش حس تعلق به مکان خواهد شد. که در مورد محله ملاصدرا می توان به ساختن برج انتقال ادارات به محله ، تغییر بافت ویلایی به آپارتمان سازی از جمله موارد فوق می باشد.

محله ملاصدرا قدمتی برابر با ربع قرن برخوردار بوده و ساختار محله ای مدرن دارد در این قسمت مشخصه های اصلی یک محله همچون مرکز محله، فضاهای باز و عمومی پررنگ تر بوده و این امر سبب شده است تا در ساکنین حس تعلق ایجاد شده و انسجام و پیوستگی مطلوب تری وجود داشته باشد ولی از سویی دیگر حس خوانایی مبهمی دارد.

 

اهداف کلان ، راهبرد و سیاست :

اهداف کلان

راهبرد

سیاست

تعدیل در نظام کاربری زمین

استقرار کاربری های مورد نیاز ساکنین

1.طراحی کاربری های ویژه تفریحی( سالن ورزشی، رستوران و...)

2.بهبود کیفیت فعالیت های خدمات، تجاری، گردشگری و...

3.تقویت و ایجاد فضاهای شهری چند منظوره( کاربری مختلط)

4.ایجاد و استقرار کاربری های فعال در شب

5.پرهیز از کاربری هایی که مولفه خودمانی بودن فضا را از بین برده و افراد غیر ساکن را در محل جمع می کند

پالایش عملکردهای غیر ضروری

1.انتقال و جابه جایی فعالیت های ناهمخوان اداری از محله

2.ارتقاء سطح فعالیت ها و فضاهای مسکونی و جلوگیری از جایگزینی آن توسط فعالیت هایی نظیر اداری

ارتقاء کیفیت های بصری و زیبایی شناختی در سطح محله

ایجاد کفسازی هماهنگ در سطح محله

1.استفاده از مصالح مرغوب و مناسب و غیر لغزنده در کفسازی

2.توجه به حرکت آسان و راحت افراد معلول در طرح کفسازی

3.پرهیز از اختلاف سطح و شیب های نا مناسب

4.استفاده از مصالح سازگار با اقلیم به ویژه مناسب در فصل سرما

نورپردازی مناسب

1.استفاده از نورپردازی مناب به ویژه در هنگام شب

2.استفاده از نورپردازی های تزئینی

ساماندهی جداره ها

1.تعبیه محلی جهت تبلیغات بر روی جداره ها

2.عدم استفاده از جداره های پیوسته و یکنواخت مسکونی و...

3.رعایت خط آسمان و ارتفاع ساخت و سازهای جدید و هماهنگ با ساختمان های موجود

4.استفاده از سبک نماهای هماهنگ با یکدیگر در نماسازی ساختمان ها

تجهیز مبلمان

1.استفاده از مبلمان شهری و مناسب با مقیاس انسانی

2.پیش بینی مبلمان مناسب جهت نشستن و استراحت

3.استقرار باجه های مطبوعات و گلفروشی و...جهت پویایی فضا

4.استفاده از المانها و تندیس های معرف فرهنگ بومی ساکنان محله

5.استقرار علائم راهنمای شهری و معرف مکان

گسترش و تجهیز فضای سبز

ایجاد تنوع در عملکردهای کالبدی  پارک

1.اضافه نمودن فعالیت های جدید و متنوع فراغتی نظیر جشنواره های فصلی

2.گسترش و ایجاد زمین های بازی نظیر زمین فوتبال در زمین های بایر اطراف پارک و محله

استفاده از عناصر سبز و طبیعی

1.کاشت درختان سازگار با اقلیم

2.عدم استفاده از بوته های بزرگ در نقاط دنج پارک

3.استفاده از عنصر آب در قالب آبنما، جهت تلطیف فضا

4.استفاده از پوشش گیاهی بومی جهت زیبا سازی منظر

افزایش غنای حسی توسط استفاده از عناصر مصنوع

1.ساخت المانهای زیبا و جذاب در پارک

2.استفاده از نورپردازی های تزئینی

3.تجهیز مبلمان پارک

4.ایجاد ششرایط مناسب جهت نظارت بزرگسالان بر کودکان در حین بازی

ارتقاء کیفیت های اجتماعی و فرهنگی فضای شهری

ایجاد فضاهای مکث به عنوان قرارگاه رفتاری

1.ایجاد فضاهای مکث جهت تعاملات و ارتباطات بییشتر

2.پیش بینی و ایجاد فضاهایی برای فعالیت های غیر حرکتی مانند نشستن

3.تقویت نقاط مکث توسط عناصر نشانه ای

ایجاد سطوح سبز عمومی در سطح محله جهت تقویت هویت محله

افزایش ایمنی محله

1.کنترل و از بین بردن گوشه های دنج توسط ایجاد دید مطلوب به این نقاط

2.ایجاد روشنایی مناسب در ورودی کوچه ها و نقاط دنج و پنهان

3.استقرار کیوسک پلیس در مرکز محله

ایمنی حرکت سواره و پیاده

ایمن سازی حرکت پیاده

1.آرامسازی کوچه های محلی

2.روشنایی مناسب مسیر پیاده در شب

3.ممانعت از قرارگیری پله های ساختمان ها در پیاده رو

4.کفسازی مناسب

کاهش ازدحام در ورودی ها و فقدان ترافیک در محله

1.تنظیم خیابان های منتهی به محله به گونه ای که ازدحام ایجاد نکنند

2.طراحی ورودی ها به گونه  ای که جذاب جمعیت نباشند.

3.در نظر گرفتن پارکینگ مناسب در مرکز محله

4. امکان دسترسی به وسایل حمل و نقل عمومی از داخل محله وتعیین محل مناسب برای ایستگاه های آنها

5. یک طرفه کردن برخی از کوچه ها در محل های مورد نیاز

  مراجع

1- لینچ ؛کوین، سیمای شهر، 1381 ، ترجمه منوچهر مزینی، تهران، دانشگاه تهران ،موسسه انتشارات.

2- بمات، نجم الدین، 1369، شهر اسامی، )مترجم: محمدحسین حلیمی و منیژه اسامبولچی( ، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی .

3- خیرآبادی،مسعود، 1376 ، شهرهای ایران، مترجم: حسین حاتم نژاد و عزت الله مافی، مشهد: نیکا.

4- پاکزاد، جهانشاه، 1385 ، راهنمای طراحی فضاهای شهری، انتشارات شهیدی، تهران.

5- آلتمن، ایروین ،1382 ، محیط و رفتار اجتماعی، خلوت، فضای شخصی، قلمرو و ازدحام، ترجمه علی نمازیان، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. 10- جوان فروزنده، علی؛ مطلبی، قاسم ،1332 ، مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل دهنده آن. هویت شهر،5 (8)،37-27 .

6- فلاحت، محمد صادق ،1335 ، مفهوم حس مکان و عوامل شکل دهنده آن. نشریه هنرهای زیبا، شماره 26 ،66-57 .

 7- بنتلی، ای ین، الک ک، آلن و مورین پال، محیطهای پاسخ ده، بهزادفر، مصطفی، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت.

8- حبیبی، سید محسن، ١٣٨۶ ، از شار تا شهر، چاپ هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

9- گروت؛ لیندا، وانگ؛ دیوید،1386 ، روش های تحقیق در معماری ، مترجم علیرضا عینی فر، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم

10- تولایی، نوین، 1388 ، فضاهای شهری و روابط اجتماعی- فرهنگی. جزوه درسی دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد.

11- بحرینی، سید حسین و تقابن، سوده.،1390 ، آزمون کاربرد روش چیدمان فضا در طراحی فضاهای سنتی شهری نمونه موردی: طراحی محور پیاده امام زاده قاسم)ع)نشریه هنرهای زیبا. شماره 48 . دانشگاه تهران.

12- مطلبی، قاسم،1380 ، روانشناسی محیطی دانشی نو در خدمت معماری و طراحی شهری، نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا، دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران، شماره 10

13- مدنی پور، علی، 1384 ، طراحی فضای شهری؛ نگرشی بر فرایندی اجتماعی و مکانی، ترجمه فرهاد مرتضایی، شرکت پردازش و برنامهریزی شهری، تهران.

14- بنتلی، ای ین، الک ک، آلن و مورین پال، محیط های پاسخ ده، بهزادفر، مصطفی، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت.

15- قاضی زاده،بهرام،اصول و معیارهای طراحی فضا های آموزشی،سازمان نوسازی مدارس،تهران.

16- زیستا، مهندسین مشاور، 1386 ، طراحی شهری مبادی شهر اردبیل، سازمان مسکن و شهرسازی.

17- کی فورد،رابرت،ادراک شناخت محیطی،دهباشی،ز.78

18- هاشمی نژاد، خسرو، 1384 ،تهران، نشر خاک، دوم مایس ،پی برفن،«عناصر معماری،از صورت تا مکان»،ترجمه:فردانش،فرزین،تهران:دانشگاه شهید بهشتی

منابع انگلیسی :

1-Altman, Irwin. Chemers  , Martin. (1980); Culture and Environment. Monterey,  Ca : Brooks / Cole.

2-Altman, I& low, S.M (0442). Place Attachment   . New York: Plenum Press.

3-Kamalipour, H & Jeddi  Yeganeh , A & Alalhesabi , M. (2102).Predictors of Place Attachment in Urban Residential Environments: A Residential Complex Case Study. Social and Behavioral Sciences ,55 ( 2102 ), pp 954 – 964.

4-Livingston, M & Bailey, N and Kearns, A. (2112). People’s attachment to place – the influence of neighbourhood deprivation. Chartered Institute of Housing, for the Joseph Rowntree Foundation.

5-Lewicka, M. (2112). Place attachment, place identity, and place memory : Restoring the

forgotten city past. Journal of Environmental Psychology 22 , (2112),  pp  214–250.

6-Ujang, N. (2102). Place Attachment and Continuity of Urban Place Identity .Social and

Behavioral   Sciences  , 94 ( 2102 ), pp 056 – 064.

7-Altman, Irvin & Low, Sethaw   , (1992), . Place  Attachment  .,New York : Plenum.

 


[1] مقاله حاضر بر گرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد نویسنده اول با عنوان « طراحی شهری با رویکرد تأثیر عناصر تزیینی بر ارتقاء خوانایی با تاکید بر حس تعلق مکان » است که به راهنمایی نویسنده دوم در دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین انجام شده است .  

*khastou@qiau.ac.ir

[3] spss